Αγάπη ή παρεμβατικότητα; Πώς διακρίνω ανάμεσα στα δύο;

Είτε έχεις μπει στην διαδικασία να αναρωτηθείς για αυτό το θέμα είτε όχι, είναι κάτι που σίγουρα έχεις βιώσει μεγαλώνοντας σε μια κοινωνία όπως η ελληνική: αυτή την “υπερβολική αγάπη” μες στην οικογένεια που αντανακλά στον τρόπο με τον οποίο σχετίζεσαι με τους φίλους και με τον/την σύντροφό σου. Αυτή την έλλειψη ορίων που “διαφημίζεται” για γενιές από τους Έλληνες ως θετικό χαρακτηριστικό και παρουσιάζεται ως ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν οι αληθινές ανθρώπινες σχέσεις, ως ο ορισμός της αγάπης. Είναι, όμως, υγιής αυτός ο ορισμός;

Όταν πρόκειται για αφηρημένες έννοιες, αυτές που αποτελούν τις αξίες μας, όπως η αγάπη, η φιλία, η οικογένεια, η ειλικρίνεια κ.τ.λ., έχουμε να κάνουμε με το πρόβλημα της υποκειμενικότητας. Δεν υπάρχει ένας κοινός, πανανθρώπινος τρόπος να τις ορίσουμε, οπότε τις ορίζουμε βάσει των προσωπικών μας γνωστικών σχημάτων. Τα γνωστικά σχήματα είναι κατασκευές εννοιών στον εγκέφαλό μας, οι οποίες δημιουργούνται κατά κύριο λόγο σε πολύ μικρή ηλικία, ειδικά στην περίοδο τεσσάρων έως έξι ετών. Έτσι, λοιπόν, τα σχήματα αυτά είναι βαθιά επηρεασμένα από το περιβάλλον στο οποίο έτυχε να μεγαλώσουμε, την οικογένεια και την κοινωνία στην οποία αυτή ανήκει. Βάσει της Κοινωνικής Ψυχολογίας, υπάρχει διάκριση ανάμεσα στους ορισμούς των αξιών που παρατηρούνται σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Δεν υπάρχει σωστός και λάθος ορισμός, υπάρχει όμως λειτουργικός και δυσλειτουργικός.

Ένας δυσλειτουργικός ορισμός μπορεί να οδηγήσει το άτομο σε εσωτερικές συγκρούσεις, ψυχολογικά, κοινωνικά και υπαρξιακά προβλήματα. Κι αν εξετάσουμε τον “παραδοσιακό” ορισμό της αγάπης που παρατηρείται στην ελληνική κοινωνία, θα διαπιστώσουμε την δυσλειτουργία του. Το βασικό πρόβλημα είναι η έλλειψη σεβασμού της ατομικότητας, της ιδιωτικότητας και της ελεύθερης βούλησης που τον χαρακτηρίζει. Είναι αλήθεια πως “οι Έλληνες γονείς αγαπάμε πολύ τα παιδιά μας, αλλά δεν τα σεβόμαστε” (Κική Τζωρτζακάκη-Λυμπεροπούλου). Είναι αλήθεια πως παρατηρείται μια σύγχυση ανάμεσα στην έννοια της αγάπης και στην άκρατη παρεμβατικότητα.

Το να επιλέγουν οι γονείς για λογαριασμό των παιδιών τους δεν είναι αγάπη, είναι παρεμβατικότητα. Το να μην τους επιτρέπουν να έχουν ιδιωτικό χώρο και προσωπική ζωή, το να απαιτούν πρόσβαση σε πληροφορίες που μόνο κατ’ επιλογήν θα άξιζε να τους δώσουν, το να έχουν άποψη για τον/την σύντροφο ή το επάγγελμα που θα επιλέξουν, δεν είναι αγάπη. Το να ορίζουν ακόμα και στην ενήλικη ζωή των παιδιών τους ζητήματα όπως το αν θα κάνουν δικά τους παιδιά και πώς θα τα μεγαλώσουν δεν είναι αγάπη, είναι παρεμβατικότητα. Το ίδιο και το να επιβάλλονται, το να προσφέρουν ακόμα και την βοήθειά τους όταν αυτή δεν τους ζητείται. Είναι αυτό που εκείνοι αντιλαμβάνονται ως βοήθεια και ως καλό για τα παιδιά τους κι έτσι τους αφαιρούν το δικαίωμα ελεύθερης βούλησης. Το δικαίωμα να αποφασίζουν τα ίδια για την ζωή τους.

Όταν ένας άνθρωπος έχει μεγαλώσει έτσι, έχει διδαχθεί να σχετίζεται με τους άλλους ανθρώπους κατά τον ίδιο τρόπο. Η διδαχή αυτή έχει ξεκινήσει από τόσο μικρή ηλικία που όλες τις δυσλειτουργικές συμπεριφορές που επιφέρει τις θεωρεί φυσιολογικές και αυτονόητες. Δεν μπορεί να διακρίνει τι πηγαίνει στραβά στις σχέσεις και στην ψυχολογία του. Δεν μπορεί να καταλάβει π.χ. γιατί καταρρέουν οι φιλίες του, ενώ παίρνει πρωτοβουλίες να παρέμβει στις σχέσεις των φίλων του με άλλα άτομα ή τους επιβάλλει το πώς θα φερθούν. Τους πατρονάρει στο τι θα φορέσουν,  στο αν θα βγουν έξω σήμερα και σε άλλα με τις “συμβουλές” του, οι οποίες δεν του έχουν ζητηθεί. Ούτε μπορεί να καταλάβει γιατί αποτυγχάνουν οι προσωπικές του σχέσεις, όταν γίνεται ελεγκτικός ή ακυρώνει την προσωπικότητα του/της συντρόφου του.

Ακριβώς επειδή αυτές οι εγγραφές είναι βαθιά χαραγμένες στον εγκέφαλο, είναι εξαιρετικά δύσκολο να φτάσει το άτομο σε συνειδητοποίηση και αλλαγή αυτών των συμπεριφορών από μόνο του. Η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία επιτυγχάνει την “γνωστική αναδόμηση”, την αντικατάσταση δηλαδή αυτών των δυσλειτουργικών εννοιών από λειτουργικές στην νόηση του ατόμου, ώστε να υπάρξει ριζική αλλαγή στους τρόπους με τους οποίους σχετίζεται με τους άλλους ανθρώπους.

Έλα σε επικοινωνία μαζί μου για να κλείσεις το ραντεβού σου. Κάνε το πρώτο βήμα προς την αλλαγή.

Μοιράσου αυτό το άρθρο με τους φίλους σου.

Scroll to Top